همسرداری به عنوان سنگ بنای اولیه خانواده و به عنوان علت ی اساسی جهت زوجیت همـدل ی دو جوان زمینه بالندگی و پیشرفت همسران به شمار می آید

انجام پایان نامه ارشد مدیریت

پایان نامه,انجام پایان نامه,انجام پایان نامه ارشد,انجام پایان نامه ارشد مدیریت,انجام پایان نامه مدیریت


آدم ها می توانند در سایه اندیشه و ایمان واقعی و در پناه زوجیتی شایسته، با اطمینان صلابت، بر ناكامی ها فراز و نشیب های زندگی چیره شوند و از وادی های شكست، مصمّم استوار عبور کردن نمایند بتوانند از گذرگاه اسفل السافلین به سوی اعلا علّیین، كه همان مقصود خلقت است، راهی بگشایند. به همین دلیل، متفكران اخلاقی و حقوقی جوامع بشری درصدد برآمده اند تا بر استحكام این كانون بیفزایند همسرداری ، این سنّت تغییرناپذیر الهی را در جامعه، هر چه بیشتر تقویت كنند تا آدم ها همسرداری را، كه یك نیاز فطری طبیعی نه فقط برای آدم ها، بلكه حتی در میان دیگر موجودات نیز به شكل های گوناگون وجود دارد، زمینه كسب كمال خویشتن بیابند
تعریف «ازدواج »
تعریف های متعددی جهت عبارت «ازدواج » ارائه شده است كه به یكی از آنها اشاره می شود: «ازدواج فرایندی است از كنش متقابل بین دو فرد، یك مرد یك زن، كه برخی شرایط قانونی را تحقق بخشیده اند مراسمی برای برگزاری زناشویی خود برپا داشته اند به طور كلی، عمل آنان مورد پذیرش قانون قرار گرفته و به آن همسرداری اطلاق شده است.»۳

در بینش اسلامی، مقصود از «ازدواج »، پیوند زناشویی رسمی میان دو جنس مخالف است كه اکثرا بالغ بوده طبق شرایط شرعی و قانونی ضروری انجام گرفته است.

ارزش ازدواج
ازدواج هسته اول ایجاد خانواده و به نوبه خود، واحدی در سنگ بنای جامعه آدم ی است. ازدواج زمینه ساز مطلوب ترین فرصت جهت زیباترین تلاقی چشـم ها، گیراترین تبادل كلام ها، استوارترین گام ها، تجلّی متعالی ترین ارزش ها و محبوب ترین كانون نزد خالق متعال است.۴ حضرت محمّد(صلی الله علیه وآله)فرمود: هیچ كانونی در ادرود بر پا نشده است كه نزد خداوند از كانون همسرداری محبوب تر و عزیزتر باشد.۵

ازدواج گزینش همسر، گزینش مطلوب ترین همراه و ترسیم روشن ترین طریق سعادت و پاسخی مناسب به عالی ترین نیاز فطری آدم یعنی وصول به كمال سعادت است، و به این معنا حضرت علی(علیه السلام)اشاره فرمود: هیچ یك از یاران رسول خدا(صلی الله علیه وآله)ازدواج نكرد، مگر اینكه ایشان بعد از همسرداری آنان فرمود: ایمانش كامل شد.۶

ازدواج در منطق قرآن كریم، به وجودآورنده مطمئن ترین آرام بخش ترین رابطه ها و آغازگر زندگی همراه با طراوت، مودّت ایثار است. از آیات و نشانه های قدرت خداوند این است كه جهت آدم از نوع خود، همسرانی آفرید تا در كنار آنان، به آرامش سكون نایل آیند بین آنان دوستی رحمت قرار داد.۷ در تفسیر این آیه، گفته شده است: منشأ گرایش مرد به زن آرمیدن مرد در سایه انس به زن مودّت رحمتی است كه خداوند بین آنها برقرار كرده و این مودّت الهی رحمت خدایی غیر از گرایش غریزی نر به ماده است كه در حیوانات هم وجود دارد; از این رهگذر است كه زن محبوب رسول اكرم(صلی الله علیه وآله)واقع شده است; فرمود: من از دنیای شما، سه چیز را رفیق دارم: زن، بوی خوش و نور چشم من در نماز است.۸ چیزی كه مایه سكون است همان مودّت رحمت الهی است كه جاذبه ای معنوی بین زن مرد ایجاد می كند، وگرنه شهوات نمی تواند نشانه ای از نشانه های خدا باشد و سبب آرامش گردد.۹ این پیوند مقدّس، روان پرالتهاب مضطرب جوان را به ساحل آرامش نزدیك می كند و او را در دریایی از صفا و مودّت غوطهور می سازد سبب می شود تا این دو همسر جوان در كنار همدیگر، با نشاط زندگی مشترك را شروع كنند. اما این نتیجه وقتی حاصل می گردد كه در انتخاب همسر و تشكیل خانواده، معیارهای شرعی اخلاقی رعایت شود.

ازدواج همچنین آرامش روانی و ارضای غریزه جنسی، تعهّد تكامل اجتماعی را در پی داشته زمینه ساز ظهور استعدادها توانمندی های نهفته درونی می گردد. شهید مطهّری در مورد نقش ارزنده همسرداری می گوید: «… یك پختگی پویایی وجود دارد كه جز در پرتو ازدواج و تشكیل خانواده پیدا نمی شود، در مدرسه پیدا نمی شود، در جهاد با نفس پیدا نمی شود، در نماز شب پیدا نمی شود; این كمالات را فقط باید در ازدواج تشكیل خانواده به دست آورد. و لذا ، هیچ نمی شود كه یك كشیش، یك كاردینال به صورت یك آدم كامل در بیاید، اگر ً در كاردینالی خودش صادق باشد.»۱۰

آیة اللّه مكارم شیرازی در این زمینه می نویسد: «بعد از همسرداری ، شخصیت آدم تبدیل به یك شخصیت اجتماعی می شود و خود را مسئول حفظ همسر و آبروی خانواده تأمین وسایل زندگی فرزندان آینده می بیند. به همین دلیل،تمام ابتكار و استعداد خود را به كار می گیرد و از ظرفیت هایوجودی كمال مصرف را می برد به بالندگی بیشتری نایل می شود.»۱۱

آثار تربیتی همسرداری
همسرداری اولین گام یك فرد، جهت ایجاد تكوین زندگی مشترك با فردی از جنس مخالف است. چنانچه این گام در زمان مناسب به شكل صحیح سنجیده برداشته شود، كاركردهای مناسب و پیامدهای سازنده آن در طول زندگی مشترك ملموس خواهد بود. در این مقام، به برخی از آثار تربیتی ازدواج به طور گذرا اشاره می شود:

۱٫ كمالات معنوی
علّامه محمّدتقی جعفری در جواب این سؤال راسل كه چرا ادرود این قدر به ازدواج بها داده و آن را قانون قرار داده، گفته است: «ادرود با همسرداری می خواهد آدم واقعی به وجود آورد، و مسئله آدم آدم یت بیان است.»۱۲

ازدواج در فرهنگ اسلامی، پیوندی مقدّس است كه سبب حفظ دین،۱۳ افزایش اجر عبادات،۱۴ به وجودآورنده مودّت رحمت است. ازدواج همچنین علت ی موثر در حفظ پاك دامنی طهارت دل هاست. رسول گرامی(صلی الله علیه وآله)می فرماید:۱۵ هر كس می خواهد خدا را در حال پاكیزگی و طهارت ملاقات كند به وسیله همسرداری عفّت پیشه سازد.۱۶ به وسیله همسرداری ، یكی از سركش ترین نیروها یعنی غریزه جنسی، ارضا شده، میل به انحراف در آدم كاهش می یابد و در واقع ، هوای نفس، كه منشأ بسیاری از ناهنجاری هاست، تا میزان زیادی مهار می گردد و مهار هوای نفس از یك سو، رحمت مودّت الهی كه در همسرداری حاصل می شود از سوی دیگر، سبب كمال نفس نورانیت دل می گردد; زیرا كسی كه به طرف گناه و ناهنجاری نرود و مشمول عنایات الهی باشد، به نورانیت درون قلب نایل می گردد.

۲٫ عفّت و دوری از گناه
در اثر ازدواج غریزه جنسی، كه یكی از قوی ترین غرایز آدم ی است، در مسیر طبیعی قرار می گیرد و این پدیده به نوبه خود، سبب می گردد تا آدم از گناهانی كه به خاطر میل جنسی انجام می دهد تا میزان زیادی مصون بماند هیچ گاه دامن را به روابط جنسی نامشروع، كه از نظر دین جزو گناهان كبیره است، آلوده نسازد. همچنین ازدواج سبب می گردد تا آدم در مسیر كمال خودسازی معنوی بیشتر قدم بگذارد و خود را از گناه دور سازد. پیامبر اكرم(صلی الله علیه وآله)می فرماید: هر كس در شروع جوانی ازدواج كند شیطانی كه مأمور اوست فریاد می زند: ای وای! او دو ثلث دینش را از دسترس من حفظ كرد، و ثلث دیگر را می تواند با تقوا حفظ كند.۱۷

حضرت رسول(صلی الله علیه وآله) همچنین در مورد حفظ عفّت به واسطه همسرداری می فرماید: ای گروه جوانان! هر یك از شما كه می تواند ازدواج كند، اقدام نماید; زیرا همسرداری سبب می گردد تا چشـم و دامن آدم از گناه باز داشته شود عفّت آدم حفظ گردد.۱۸

به گفته پژوهشگران اخلاق، انگیزه اصلی گناهان و انحرافات اخلاقی تربیتی، سه قوّه است: ۱٫ قوّه شهویه; ۲٫ قوّه خشم یه; ۳٫ قوّه وهمیه. این سه قوّه در مرز تعدیل خود، در وجود آدم جهت دفع مفاسد و جلب ارزش ها لازم ند. نیروی خشم برای دفاع مبارزه با تجاوزات بیگانه، نیروی شهوات در مسیر طبیعی برای بقای نسل لذت ها و تفریحات سالم، نیروی وهمیه جهت كسب امور عادی در حدّ طبیعی ضروری است. اما طغیان یا تعطیل آنها سبب افراط تفریط شده، انگیزه انحراف فساد خواهد گردید.

در قوّه شهویه، خیلی مهم ترین علت تعدیل صحیح آن در شهوت جنسی، «همسرداری » است. همسرداری سبب كنترل این قوّه شده، آن را از تجاوز و طغیان باز می دارد. وقتی جلوی طغیان شهوات گرفته شود، زمینه برای كسب عفّت دوری از گناه مهیّا می گردد انگیزه گناه از بین خواهد رفت.

غریزه جنسی مانند آب رودخانه، مایه حیات است. چنانچه در جلوی آن سدّی بسته شود و دریچه ای پشت سر آن قرار گیرد، آب های رودخانه، مایه حیات دام ها گیاهان خواهد بود و تجمیع آب نه تنها سبب ضرر و سیلاب نمی گردد، بلكه با باز كردن سد در وقت نیاز به آب، می توان از آن مصرف بهینه و منطقی نمود. كنترل شهوات ارضای آن از طریق ازدواج ، مانند آب رودخانه و پشت سد، مایه حیات و به ارمغان آورنده عفت پاك دامنی در جامعه است.۱۹

۳٫ حس مسئولیت
آدم تا وقتی تنهاست، بیشتر به فكر خود است حركت او به سوی بی بندوباری هرزگی، چندان دور از انتظار نیست، بخصوص چنانچه دین نداشته باشد، احساس مسئولیت نمی كند; ولی اگر ازدواج كرد، فكر می كند كه فقط نیست، بلكه پیش وجدان خود، مسئولیت زن و فرزند نیز را بر عهده دارد. از این رو، حركت او به سوی بی بند باری دشوار می نماید و ازدواج مانند سدّی در سر راهش، او را كنترل می كند.

شواهد بسیاری وجود دارد كه جوانان بسیاری بعد از همسرداری ، سر به راه شده اند سبك سری و بیراهه رفتن های قدیم را ترك کرده اند. این سخن نُقل مجالس شده است كه جوانان همسرداری كرده در گفتار خود می گویند: «ما دیگر ازدواج كرده ایم و مثل سابق نمی توانیم به هر جا برویم. جهت ما كه زن بچه داریم، عیب است به هر راهی پا بگذاریم.»

این همان «احساس مسئولیت» است كه به این صورت جلوه می كند. احساس مسئولیت پایه نگهداری كنترل و دوری از هرزگی اعتیاد سایر انحرافات خواهد شد. احساس مسئولیت همان وجدان اخلاقی «نفس لوّامه» است كه نقش بسیاری در پاك زیستی و انضباط رفتاری دارد.

وجدان اخلاقی و احساس مسئولیت در حقیقت، دادگاه كوچكی در داخـل جان آدم است. وقت كار نیك، احساس آرامش درونی به وجود می آورد و روح آدم را لبریز از شادی و نشاط می كند، وقت خطا جنایت، طوفانی از ناراحتی و اندوه در درون جان پدید می آورد. چنین احساس ی حتمـا ً نیروی مهمی برای جلب سعادت دوری از هرگونه انحراف است. آری، ازدواج صحیح، نقش سازنده ای در ایجاد چنین حس ی در آدم دارد.

آثار اجتماعی و روان شناختی ازدواج

۱٫ آرامش و امنیت خاطر
خیلی مهم ترین نیازی كه در پرتو همسرداری ، برآورده تأمین می گردد، نیاز به آرامش و امنیت خاطر است. این نیاز، كه در سرشت آدم ریشه دارد، چنان قابل توجه است كه خداوند منّان در قرآن كریم، ایجاد آرامش خاطر از طریق ازدواج را یكی از آیات معرفی كرده است.

بنابرای ن، همسر سبب آرامش خاطر امنیت دل است، جوان را كه در اوایل جوانی با حس تنهایی، بیهودگی نداشتن پناهگاه عاطفی، دست به گریبان است، به جایگاه امن رهنمون می شود سبب می گردد تا همسران با اتّكا به همدیگر در مقابل امواج گرفتاری های زندگی پایداری كنند با امیدبخشیدن به همدیگر، به زندگی محبّت آمیز خود ادامه دهند.

امام رضا(علیه السلام)درباره فواید همسر شایسته می فرماید: «هیچ منفعتی خوبتر از همسر شایسته نیست; همسری كه وقتی آدم او را می بیند شآدم انش گرداند و در موقع نبودن او، نگهدار ناموس و مالش باشد.»۲۰ یعنی در او، به نوعی او را شآدم ان می كند و در غیبت او کاری می كند كه چنانچه شوهر متذکر عمل او گردد شآدم ان شود.

۲٫ تولید نسل
یكی از ثمرات بزرگ ازدواج ، بقای نسل بشریت است كه همموسیقی هدف آفرینش است. همسران جوان از طریق فرزنددار شدن سبب پیوند بین نسل ها می گردند با پرورش فرزندان صالح و مؤمن، در بازبینی جامعه آدم ی شریك می شوند روح بندگی خالق متعال را، كه هدف اساسی خلقت آدم است، در عرصه گیتی گسترش می دهند. پیامبر اكرم(صلی الله علیه وآله)می فرماید: «همسرداری كنید تا مالک فرزند شوید. به احتمال زیاد ً من به زیادی شما در روز قیامت بر امّت های دیگر مباحات می كنم.»۲۱ این نكته بسی واضح و روشن است كه پیامبر گرامی(صلی الله علیه وآله) به صِرف زیادی جمعیت مباحات نمی كند، بلكه مباحات پیامبر اعظم(صلی الله علیه وآله) به خاطر جمعیتی است كه بندگی خدا كرده باشند و از طریق انجام وظایف دینی و آدم ی، سبب آبادانی مادی و معنوی جهان گردند.

۳٫ سلامت امنیت اجتماعی
ازدواج و تأسیس كانون خانواده، برای سلامت و امنیت جامعه مفید است زمینه ارتكاب جرم و بزه کاری را كم می كند. آماری كه بوسیله محققان علوم اجتماعی ارائه می گردد مؤیّد این مطلب است. در یك تحقیق میدانی كه بر ۵۰۰ تن از جوانان انگلستان انجام گرفت، این نتیجه به دست آمد كه جوانان بعد از همسرداری تشكیل خانواده، كمتر به انجام اعمال مجرمانه روی می آورند خلاف كاری و جرم در آنان كاهش می یابد، در مقابل، افرادی كه مجرّدند به اعمال خلاف و بزه کاری اجتماعی بیشتری روی می آورند زمینه كارهای ناهنجار در آنان بیشتر است.۲۲

پیامبر گرامی(صلی الله علیه وآله) می فرماید: «بیشتر اهل جهنّم مجردها هستند .»۲۳ این حدیث شریف به روشنی دلالت می كند بر اینكه گناه ناهنجاری در میان مجرّدها بیشتر است به همین دلیل، گرفتار آتش شده اند وقتی گناه ناهنجاری از طریق مجرّدها بیشتر شود، امنیت اجتماعی و سلامت روانی اجتماع به مخاطره می افتد.